Bij de familie Koolen is circulair telen heel gewoon
Helden van Hutten: Koolen Champignons
Kijken naar wat je hebt, wat er overblijft en wat je daar vervolgens mee kunt doen. “Tegenwoordig noemen we dat circulair werken, maar wij deden dit altijd al.” We spreken Teun Koolen van Koolen Champignons in Slootdorp. Deze praktische benadering loopt als een rode draad door het bedrijf, want grondstoffen, energie en water zijn te waardevol om onbenut te laten.
Het familieverhaal begint in 1941. Toen begon de opa van Teun een gemengd akkerbouwbedrijf in de Wieringermeerpolder met groenten, aardappelen en vee. Opa en oma Koolen kregen elf kinderen. Twee zonen zetten het akkerbouwbedrijf later voort. Jongste zoon Leo, de vader van Teun en zij n broer Koen, ging studeren en tijdens een stage raakte hij gefascineerd door paddenstoelen. Hij klopte bij zijn broers aan voor hulp en samen startten zij de onderneming die inmiddels al 45 jaar paddenstoelen teelt. Teun is verantwoordelijk voor de verse paddenstoelen, zijn broer Koen voor de producten die langer houdbaar en verkrijgbaar zijn via Van Koolen. Nog steeds werken ze intensief samen met het akkerbouwbedrijf dat inmiddels door twee neven wordt gerund.
Circulair werken
Die samenwerking zie je bijvoorbeeld terug in de kringloop van de compost die Koolen gebruikt. Teun: “Op de akkers van de familie groeit tarwe. Het stro dat na de oogst overblijft, gaat naar maneges in de buurt. De paardenmest wordt verwerkt tot compost waarop onze champignons groeien. Na de laatste oogst gaat de gebruikte compost van de champignons terug naar het land als bodemverbeteraar.”
Schoon houden in plaats van spuiten
Koolen Champignons gebruikt geen gewasbeschermingsmiddelen. “We hebben een Skal-certificering voor de biologische productie en zijn ook gecertificeerd volgens On the way to PlanetProof, vertelt Teun. “We hebben onze grondstoffen, we geven water en we zorgen dat de teeltruimtes heel goed schoon blijven. Zo’n vijftien jaar geleden waren er maar weinig mensen die vroegen hoe we dit deden, nu kijken afnemers en consumenten veel bewuster naar de herkomst en de manier van telen. Ik ben blij dat dit voor ons al zo lang de gewone manier van werken is.”
Water en stroom op de juiste plek
Voor koeling en klimaatbeheersing is energie nodig. Teun: “We hebben drie windmolens en zonnepanelen op de bedrijfsdaken. We proberen zo veel mogelijk zelf op te wekken.” Ook water krijgt aandacht. Een paddenstoel bestaat voor een groot deel uit water, volgens Teun richting de negentig procent. Water dat in de kwekerij wegloopt, filtert het bedrijf om het bijvoorbeeld te gebruiken bij het schoonmaken. “We denken na over het opvangen, filteren en opnieuw gebruiken van regenwater Dat doen we tot nu toe nog niet,” zegt Teun. “Ik verwacht dat water de komende jaren een steeds belangrijker onderwerp voor ons wordt.”
Drie keer per dag kijken
Het telen van paddenstoelen kent verschillende groeicycli. “Bij sommige paddenstoelen duurt een teelt ongeveer tweeënhalve week, bij andere kan die tot drie maanden duren. Vooral als oesterzwammen eenmaal opkomen, gaat het hard. Dat vraagt om nauwkeurige controle van temperatuur en vochtigheid. Als je dat een paar uur niet goed onder controle hebt, kan een hele teelt uitdrogen,” vertelt Teun. Daarom lopen medewerkers meerdere keren per dag door de teeltruimtes.
Het werk van de mensen
In het bedrijf werken inmiddels meer dan honderd mensen. Sommigen zijn er al sinds de beginjaren. Nederlandse en Poolse collega’s werken samen aan de oogst en het verpakken. Ervaren medewerkers helpen nieuwe collega’s op weg en bewaken de kwaliteit. “Iedere afdeling heeft een teamleider”, vertelt Teun. “Het blijft een opgave om goede mensen te vinden en te houden. Daarom moeten wij zorgen dat het werk interessant is en dat we mensen goed begeleiden.”
Van kwekerij naar bord
Koolen levert verse paddenstoelen rechtstreeks aan groothandels en winkels. Via Sligro komen ze ook bij Hutten terecht. Voor Teun telt de relatie met afnemers zwaar. “Als je steeds moet afwachten of een klant je product volgend jaar nog koopt, worden grote investeringen lastig. Samenwerking voor de lange termijn geeft ons de ruimte om stappen te zetten.”
Toekomst
Hoewel vader Leo dit jaar met pensioen gaat, houdt hij nog elke dag een oogje in het zeil. “Hij vindt het groeiproces van begin tot eind het mooiste. Hij loopt iedere dag zijn rondje en houdt ons scherp.” Teun kijkt ook naar automatisering, maar zijn vader herinnert hem aan wat ervaring toevoegt. “Wij denken weleens dat je alles kunt automatiseren of met AI kunt oplossen. Dan zegt mijn vader: je moet gewoon blijven kijken. Het is niet voorspelbaar. Het blijft de natuur.”
In de serie ‘Helden van Hutten’ gaat Hutten op bezoek bij leveranciers die samen met ons werken aan een transparante keten, gezonde bodems, biodiversiteit, minder uitstoot en watergebruik en goede arbeidsomstandigheden.
Meer weten over Koolen champignons